سناریوی رویارویی ایران و آمریکا در جام جهانی ۲۰۲۶؛ چه مسیری باید طی شود تا این دیدار رقم بخورد؟

جام جهانی ۲۰۲۶ که برای نخستین‌بار با حضور ۴۸ تیم و در سه کشور آمریکا، کانادا و مکزیک برگزار می‌شود، فرصتی کم‌سابقه برای شکل‌گیری مواجهه‌ای حساس و پرحاشیه میان دو تیم ملی ایران و آمریکا فراهم کرده است؛ مواجهه‌ای که اگر رقم بخورد، فراتر از یک بازی فوتبالی ساده، بار سیاسی و رسانه‌ای سنگینی به همراه خواهد داشت. اما برای آنکه این دیدار در عمل اتفاق بیفتد، هر دو تیم باید مسیر مشخصی را در فرمت جدید و پیچیده‌تر این دوره از مسابقات طی کنند. در این مطلب، با نگاهی به جدول گروه‌ها و ساختار مرحله حذفی جام جهانی ۲۰۲۶، شرایط لازم برای رویارویی ایران و آمریکا را بررسی می‌کنیم.

جایگاه ایران و آمریکا در جدول گروه‌بندی

تیم ملی ایران در این دوره از مسابقات در گروه G قرار گرفته است؛ گروهی که بلژیک، مصر و نیوزیلند را نیز در خود جای داده. این گروه که توسط بسیاری از کارشناسان به‌عنوان یکی از متعادل‌ترین و در عین حال یکی از قابل‌صعودترین گروه‌های جام جهانی برای ایران توصیف شده، تمام دیدارهایش را در ساحل غربی آمریکای شمالی، شامل شهرهای لس‌آنجلس و سیاتل، برگزار می‌کند. در نخستین بازی این گروه، ایران در دیداری پرتعادل مقابل نیوزیلند به تساوی رسید، در حالی که بلژیک و مصر نیز در بازی دیگر این گروه با نتیجه مشابه به تساوی دست یافتند.

در سوی دیگر، تیم ملی آمریکا، به‌عنوان یکی از سه میزبان مشترک این دوره از مسابقات، در گروه D قرار دارد؛ گروهی که استرالیا، ترکیه و پاراگوئه در آن حضور دارند. آمریکا که زیر هدایت ماورسیو پوچتینو حرکت می‌کند، توانست با دو پیروزی پرگل، یکی برابر پاراگوئه با نتیجه ۴ بر ۱ و دیگری مقابل استرالیا با نتیجه ۲ بر صفر، عملاً صعودش از گروه D را قطعی کند و با شش امتیاز در صدر این گروه قرار گیرد. استرالیا نیز با سه امتیاز در رتبه دوم گروه D ایستاده و عملاً جدال برای کسب سهمیه نخست یا دوم این گروه میان آمریکا و استرالیا باقی مانده است.

منطق فرمت جدید ۴۸ تیمی و مسیر صعود به مرحله حذفی

برخلاف ادوار گذشته جام جهانی که با حضور ۳۲ تیم برگزار می‌شد و مرحله حذفی مستقیماً از یک‌هشتم نهایی آغاز می‌گردید، فرمت تازه جام جهانی ۲۰۲۶ یک مرحله جدید به نام یک‌شانزدهم نهایی را به مسابقات اضافه کرده است. در این ساختار، از مجموع ۱۲ گروه چهارتیمی، دو تیم نخست هر گروه به‌طور مستقیم صعود می‌کنند که در مجموع ۲۴ تیم را شامل می‌شود. علاوه بر این، از میان تمامی تیم‌های سوم گروه‌ها، هشت تیم برتر بر اساس امتیاز، تفاضل گل و سایر شاخص‌های رده‌بندی، به جمع صعودکنندگان اضافه می‌شوند تا مجموع ۳۲ تیم راهی مرحله یک‌شانزدهم نهایی شوند. این تغییر باعث شده تیم قهرمان برای رسیدن به جام، باید هشت بازی برنده شود، در حالی که در فرمت قبلی هفت پیروزی برای قهرمانی کافی بود.

نکته کلیدی در این فرمت جدید، نحوه چیدمان جدول حذفی است. ساختار برکت مسابقات به‌گونه‌ای طراحی شده که گروه‌ها از پیش در دو نیمه کلی جدول حذفی قرار می‌گیرند تا تیم‌های صدرنشین و دوم هر گروه، بر اساس یک الگوی از پیش تعیین‌شده، با تیم‌های گروه‌های مشخصی در مراحل اولیه حذفی روبه‌رو شوند. این یعنی اینکه صرفاً عملکرد خوب در مرحله گروهی کافی نیست؛ مسیر دقیق هر تیم در جدول حذفی نیز به جایگاه گروه آن (مثلاً صدرنشینی یا نایب‌قهرمانی گروه) و همچنین نتایج سایر گروه‌های هم‌مسیر بستگی دارد.

شرط نخست: عبور هر دو تیم از مرحله گروهی

پیش از هر تحلیلی درباره مرحله حذفی، نخستین و بدیهی‌ترین شرط برای رویارویی ایران و آمریکا، صعود هر دو تیم از مرحله گروهی است. برای آمریکا، با توجه به نتایج درخشان دو بازی نخست و کسب شش امتیاز کامل، صعود از گروه D عملاً قطعی یا بسیار نزدیک به قطعیت است؛ تنها پرسش باقی‌مانده برای این تیم، تعیین رتبه نهایی (نخست یا دوم گروه D) در دیدار پایانی مقابل ترکیه است.

برای ایران اما مسیر هنوز چالش‌برانگیزتر است. تساوی برابر نیوزیلند در نخستین دیدار، اگرچه نتیجه بدی محسوب نمی‌شود، اما ایران را در کنار سه تیم دیگر گروه G، یعنی بلژیک، مصر و نیوزیلند، با امتیازهای نزدیک به هم نگه داشته است. برای تضمین صعود، شاگردان امیر قلعه‌نویی باید در دو دیدار باقی‌مانده مقابل مصر و بلژیک نتایج مطلوبی کسب کنند؛ به‌طوری‌که یا در میان دو تیم برتر گروه قرار گیرند یا در صورت کسب رتبه سوم، با امتیاز و تفاضل گل کافی، جزو هشت تیم سوم برتر کل دوره مسابقات باشند.

## شرط دوم: قرارگیری در یک نیمه از جدول حذفی

فرض کنیم هر دو تیم ایران و آمریکا با موفقیت از مرحله گروهی عبور کنند. در این حالت، شرط دوم و تعیین‌کننده برای رویارویی این دو تیم، قرار گرفتن آن‌ها در یک نیمه از جدول حذفی است. با توجه به اینکه جدول حذفی جام جهانی ۲۰۲۶ به دو نیمه تقسیم می‌شود و هر نیمه مسیر جداگانه‌ای تا فینال طی می‌کند، اگر گروه G (محل حضور ایران) و گروه D (محل حضور آمریکا) در دو نیمه متفاوت جدول حذفی قرار گرفته باشند، تنها مکانی که این دو تیم می‌توانند احتمالاً به مصاف هم بروند، خود دیدار فینال خواهد بود؛ سناریویی که به دلیل فاصله سطح فنی دو تیم، احتمال نسبتاً پایینی دارد.

اما اگر گروه‌های G و D در یک نیمه از جدول حذفی قرار گرفته باشند، در این صورت احتمال رویارویی ایران و آمریکا در مراحل اولیه‌تر حذفی، یعنی یک‌شانزدهم نهایی، یک‌هشتم نهایی یا یک‌چهارم نهایی، به‌مراتب بیشتر خواهد شد. در چنین حالتی، نتیجه نهایی هر دو تیم در مرحله گروهی (اینکه صدرنشین شوند، نایب‌قهرمان شوند یا از طریق رتبه سوم صعود کنند) نقش تعیین‌کننده‌ای در این خواهد داشت که این دو تیم دقیقاً در کدام دور از مرحله حذفی به هم برسند.

سناریوهای محتمل برخورد

بر این اساس، چند سناریوی کلی برای رویارویی ایران و آمریکا در مرحله حذفی جام جهانی ۲۰۲۶ قابل تصور است. در سناریوی نخست، اگر آمریکا به‌عنوان صدرنشین گروه D و ایران نیز به‌عنوان صدرنشین یا نایب‌قهرمان گروه G راهی مرحله حذفی شوند و این دو گروه از پیش در یک نیمه از جدول حذفی قرار داده شده باشند، احتمال برخورد دو تیم در همان دور نخست حذفی (یک‌شانزدهم نهایی) یا دور دوم (یک‌هشتم نهایی) وجود خواهد داشت.

در سناریوی دوم، اگر یکی از دو تیم، به‌ویژه ایران، از طریق سهمیه هشت تیم سوم برتر راهی مرحله حذفی شود، مسیر این تیم در جدول حذفی پیچیده‌تر و کمتر قابل‌پیش‌بینی خواهد بود، چراکه تیم‌های صعودکننده از رتبه سوم معمولاً در دیدارهای ابتدایی حذفی با تیم‌های صدرنشین گروه‌های دیگر جفت می‌شوند و این موضوع می‌تواند احتمال برخورد زودهنگام با آمریکا را هم افزایش و هم کاهش دهد، بسته به اینکه دقیقاً کدام گروه‌ها در کنار هم قرار گرفته باشند.

سناریوی سوم نیز این است که هر دو تیم با عبور از چند دور نخست حذفی، تنها در مراحل پایانی‌تر مسابقات، یعنی یک‌چهارم نهایی، نیمه‌نهایی یا حتی فینال به مصاف یکدیگر بروند. این سناریو اگرچه از نظر هیجان و حساسیت رسانه‌ای جذاب‌ترین حالت ممکن خواهد بود، اما به دلیل نیاز به پیروزی‌های متعدد و پیاپی از سوی هر دو تیم در برابر حریفان قدرتمند، دور از انتظارترین حالت نیز به شمار می‌رود.

چرا این مواجهه احتمالی این‌قدر پرسروصدا خواهد بود؟

صرف‌نظر از احتمال وقوع، باید گفت که هرگونه رویارویی میان ایران و آمریکا در یک رویداد ورزشی بزرگ، به دلیل سابقه طولانی روابط سیاسی پیچیده میان دو کشور، همواره از مرزهای فوتبال فراتر رفته است. پیشینه دیدار دو تیم در جام جهانی ۱۹۹۸ فرانسه، که با پیروزی ایران همراه بود، هنوز هم در حافظه جمعی هواداران فوتبال هر دو کشور باقی مانده است. به همین دلیل، حتی احتمال نظری وقوع چنین دیداری در جام جهانی ۲۰۲۶، می‌تواند پیش از مشخص شدن نتیجه قطعی مرحله گروهی، توجه گسترده رسانه‌های ورزشی و حتی غیرورزشی را به خود جلب کند.

جمع‌بندی

برای آنکه ایران و آمریکا در مرحله حذفی جام جهانی ۲۰۲۶ به مصاف یکدیگر بروند، چند شرط اساسی باید به‌طور هم‌زمان محقق شود: نخست، صعود قطعی هر دو تیم از مرحله گروهی، که برای آمریکا با توجه به روند فعلی بسیار محتمل و برای ایران هنوز در گرو نتایج دو دیدار باقی‌مانده است؛ دوم، قرارگیری گروه‌های G و D در یک نیمه مشترک از جدول حذفی، که بر اساس ساختار از پیش تعیین‌شده برکت مسابقات مشخص می‌شود؛ و سوم، عبور موفقیت‌آمیز هر دو تیم از دورهای پیشین مرحله حذفی تا رسیدن به دوری که می‌تواند آن‌ها را در برابر هم قرار دهد. تا زمانی که نتایج کامل مرحله گروهی مشخص نشود و ترسیم دقیق جدول حذفی نهایی نشود، نمی‌توان با قطعیت گفت این دیدار رقم خواهد خورد یا نه، اما همین احتمال نیز کافی است تا توجه‌ها به ادامه مسیر هر دو تیم در این دوره از جام جهانی بیشتر از همیشه جلب شود.