تعویق دور تازه مذاکرات ایران و آمریکا در سوئیس؛ نقش‌آفرینی پاکستان به‌عنوان میانجی اصلی

دور جدید مذاکرات میان ایران و آمریکا که قرار بود با سفر فرستادگان کاخ سفید به سوئیس برگزار شود، به دلیل تشدید درگیری میان اسرائیل و حزب‌الله در لبنان به تعویق افتاد و هنوز زمان جدیدی برای از سرگیری آن اعلام نشده است.

سفر فرستادگان ترامپ به سوئیس

به نقل از یک مقام آمریکایی به شبکه آکسیوس، استیو ویتکاف، فرستاده کاخ سفید، راهی سوئیس شده تا نخستین دور رایزنی‌ها با ایران درباره یک توافق هسته‌ای احتمالی را پیگیری کند. بر اساس همین گزارش، جرد کوشنر، فرستاده دیگر دونالد ترامپ، نیز هم‌اکنون در خاک سوئیس حضور دارد. این مذاکرات قرار بود روز جمعه آغاز شود، اما تشدید تنش میان اسرائیل و حزب‌الله در لبنان باعث به‌تعویق‌افتادن آن شد و تا این لحظه زمان جدیدی برای برگزاری آن مشخص نشده است.

رسانه سعودی الحدث نیز در گزارشی جداگانه از ورود یک هیئت آمریکایی به خاک سوئیس خبر داده، موضوعی که نشان می‌دهد واشنگتن همچنان آماده ادامه مسیر دیپلماتیک با تهران است، هرچند زمان‌بندی دقیق آن دستخوش تغییر شده است.

میانجی‌گری پررنگ پاکستان

در کنار تحرکات آمریکایی‌ها در سوئیس، اسلام‌آباد نیز نقش فعال‌تری در روند مذاکرات ایفا می‌کند. محسن نقوی، وزیر کشور پاکستان، برای چندمین‌بار طی هفته‌های اخیر بار دیگر به تهران سفر کرده تا درباره روند مذاکرات ایران و آمریکا گفت‌وگو کند. هم‌زمان با این سفر، روزنامه آمریکایی واشنگتن‌پست به نقل از یک مقام پاکستانی گزارش داده که اسلام‌آباد با هر دو طرف تهران و واشنگتن در ارتباط است و تلاش می‌کند موانع موجود در مسیر مذاکرات را برطرف کند.

بنا به نوشته واشنگتن‌پست، منابع پاکستانی تأکید کرده‌اند که نه ایران و نه آمریکا، هیچ‌یک تمایلی به فروپاشی کامل روند صلح ندارند، نکته‌ای که می‌تواند نشانه‌ای از تمایل دوجانبه برای حفظ چارچوب فعلی گفت‌وگوها باشد، حتی در شرایطی که اجرای برخی تعهدات با مشکل مواجه شده است.

تعهد اجرانشده آمریکا در بند نخست تفاهم‌نامه

نکته قابل‌توجه در این میان، تعلل واشنگتن در اجرای یکی از تعهدات کلیدی تفاهم‌نامه است. بر اساس بند نخست این سند، آمریکا متعهد شده بود زمینه پایان جنگ در تمامی جبهه‌ها، از جمله لبنان، را فراهم کند؛ اما حملات اسرائیل به خاک لبنان همچنان ادامه دارد، موضوعی که میانجی‌گری پاکستان برای رفع موانع مذاکرات را در شرایط حساس‌تری قرار می‌دهد.

موضع رسمی ایران؛ تأکید بر اجرای فوری پنج بند تفاهم‌نامه

سعید خطیب‌زاده، معاون وزیر امور خارجه ایران، پیش از این در گفت‌وگو با شبکه الجزیره از آمادگی تهران برای ادامه روند گفت‌وگوها خبر داده و بر ضرورت اجرای فوری پنج بند مشخص از تفاهم‌نامه تأکید کرده بود. وی همچنین بدون اشاره مستقیم به جزئیات این پنج بند، از نقش قطر و پاکستان در دستیابی به این تفاهم‌نامه قدردانی کرد.

به گفته خطیب‌زاده، هر توافق احتمالی در آینده باید شامل آزادسازی کامل دارایی‌ها و منابع مالی مسدودشده ایران باشد. وی با بیان اینکه ایران در حال آماده‌شدن برای گفت‌وگوهای مهم پیش‌رو است، گفت تفاهم‌نامه حاصل‌شده، اجرای فوری پنج بند مشخص را پیش‌بینی کرده و واشنگتن باید به تعهدات خود در این چارچوب عمل کند تا روند دستیابی به ثبات با مانع روبه‌رو نشود.

معاون وزیر امور خارجه ایران در پایان اظهاراتش تصریح کرد که در صورت نشان‌دادن جدیت مشابه از سوی طرف مقابل، تهران آماده است روند پیشرفت توافقات را به‌صورت گام‌به‌گام ادامه دهد.

جمع‌بندی

به‌تعویق‌افتادن دور تازه مذاکرات در سوئیس، در کنار عدم اجرای کامل تعهدات آمریکا در قبال آتش‌بس لبنان، نشان می‌دهد روند دیپلماتیک میان تهران و واشنگتن همچنان شکننده و وابسته به تحولات منطقه‌ای است. در چنین شرایطی، نقش میانجی‌گرانه کشورهایی مانند پاکستان و قطر اهمیت بیشتری پیدا کرده و موضع رسمی ایران مبنی بر اجرای فوری بندهای تفاهم‌نامه، به‌عنوان پیش‌شرط اصلی تهران برای ادامه مسیر گفت‌وگوها باقی مانده است.