تثبیت حاکمیت حقوقی ایران بر تنگه هرمز در برابر شیطنت‌های ترامپ

میلاد ربیع زاده حقوقدان و فعال رسانه:

تنگه هرمز، به‌عنوان یک آبراه راهبردی و حیاتی، تابع قواعد مسلم حقوق بین‌الملل و نظام حقوقی حاکم بر دریاهاست. اما آنچه گاه نادیده گرفته می‌شود، حاکمیت کامل جمهوری اسلامی ایران بر این آبراه باریک و ورودی خلیج فارس است. عبور و مرور در تنگه هرمز تنها با موافقت ایران و رعایت پروتکل‌های اعلامی امکان‌پذیر است، و این یک ادعای سیاسی نیست؛ بلکه تفسیری دقیق از کنوانسیون ۱۹۸۲ حقوق دریاها و رویه قضایی بین‌المللی است.

طی سال‌های اخیر، دونالد ترامپ در مقام ریاست‌جمهوری پیشین آمریکا، تلاش کرد با عملیات روانی و حضور نظامی تهدیدآمیز، این واقعیت حقوقی را مخدوش سازد. از ادعای «عبور آزاد» بدون هماهنگی گرفته تا تحریم‌های فلج‌کننده و فشار حداکثری، همگی در چارچوب شیطنت‌هایی ارزیابی می‌شود که نه تنها پایه حقوقی ندارند، بلکه ناقض اصل حاکمیت و تمامیت ارضی ایران هستند.

از منظر حقوقی، هیچ کشوری نمی‌تواند بدون اخذ مجوز از ایران، صلاحیت عبور نظامی یا تجاری از تنگه هرمز را به خود اختصاص دهد. سازمان ملل، دیوان بین‌المللی دادگستری و حتی رویه کشورهای ساحلی دیگر، مؤید این قاعده است که «عبور ترانزیت» در تنگه‌های واقع در دریای سرزمینی، تابع مقررات دولت ساحلی می‌باشد. ایران نیز به‌درستی اعلام کرده که هرگونه عبور منوط به هماهنگی، پذیرش قوانین ملی و پرهیز از اقدام تحریک‌آمیز است.

شیطنت رسانه‌ای و نظامی ترامپ نه تنها نتوانست حاکمیت ایران را تضعیف کند، بلکه عکس‌العملی حقوقی و میدانی در پی داشت که تثبیت این حاکمیت را به همراه آورد. امروز، جامعه بین‌المللی نیک می‌داند که ثبات خلیج فارس و امنیت انرژی جهان، بدون احترام به نقش حاکمیتی ایران در تنگه هرمز غیرممکن است.

در پایان باید تأکید کرد که مرزبانان حقوقی ایران، با استناد به موازین بین‌المللی و اراده ملی، پاسدار این حقیقت هستند که «هر کشتی باید پرچم و هویت خود را شفاف اعلام کند و از پروتکل‌های ایران تبعیت نماید». هرگونه عبور خودسرانه، نقض آشکار صلح و امنیت دریایی تلقی شده و محل مسئولیت بین‌المللی خواهد بود.