۳۷ سال پس از فتوای تاریخی امام خمینی(ره)؛ از پرونده سلمان رشدی تا مطالبه قصاص ترامپ

در روزهایی که فضای سیاسی و رسانه‌ای ایران تحت تأثیر تحولات اخیر قرار دارد و بخشی از افکار عمومی درباره نحوه برخورد با عاملان ترور رهبر شهید انقلاب، حضرت امام سید علی خامنه‌ای، دیدگاه‌ها و مطالبات به حقی را مطرح می‌کنند، مرور یکی از مهم‌ترین و تأثیرگذارترین احکام تاریخ معاصر جمهوری اسلامی، بار دیگر مورد توجه قرار گرفته است.

فتوای تاریخی حضرت امام روح‌الله خمینی(ره) درباره سلمان رشدی، نویسنده کتاب «آیات شیطانی»، در ۲۵ بهمن ۱۳۶۷ صادر شد؛ حکمی که بازتاب گسترده‌ای در جهان اسلام و عرصه بین‌المللی داشت و به یکی از مهم‌ترین رخدادهای سیاسی، فرهنگی و مذهبی دهه پایانی قرن بیستم تبدیل شد.

متن فتوای حضرت امام خمینی(ره)  در خصوص سلمان رشدی

بسمه تعالی‌
إنا للَّه و إنا إلیه راجعون‌
به اطلاع مسلمانان غیور سراسر جهان می‌رسانم *مولف کتاب «آیات شیطانی» که علیه اسلام و پیامبر و قرآن، تنظیم و چاپ و منتشر شده است، همچنین ناشرین مطلع از محتوای آن، محکوم به اعدام می‌باشند.* از مسلمانان غیور می‌خواهم تا در هر نقطه که آنان را یافتند، سریعاً آنها را اعدام نمایند تا دیگر کسی جرات نکند به مقدسات مسلمین توهین نماید و هر کس در این راه کشته شود، شهید است ان شاء الله.ضمناً اگر کسی دسترسی به مولف کتاب دارد ولی خود قدرت اعدام او را ندارد، او را به مردم معرفی نماید تا به جزای اعمالش برسد. و السلام علیکم و رحمه الله و برکاته.

روح الله الموسوی الخمینی‌
۲۵ بهمن ۱۳۶۷

کتاب «آیات شیطانی» پس از انتشار با واکنش‌های گسترده مسلمانان در کشورهای مختلف روبه‌رو شد و بسیاری از علما و شخصیت‌های اسلامی آن را توهین به مقدسات اسلام دانستند. در همین چارچوب، امام خمینی(ره) با صدور فتوایی، نویسنده کتاب و افراد آگاه از محتوای آن را مشمول حکم خود اعلام کردند؛ فتوایی که از آن زمان تاکنون همواره یکی از بحث‌برانگیزترین اسناد تاریخ معاصر به شمار می‌رود.

اکنون، ۳۷ سال و نزدیک به پنج ماه از صدور آن فتوا گذشته است. سلمان رشدی که هنگام صدور این حکم حدود ۴۲ سال داشت، امروز ۷۹ ساله است؛ موضوعی که بار دیگر با انتشار مطالبی در فضای مجازی مورد توجه کاربران قرار گرفته و برخی آن را نشانه ماندگاری اثر سیاسی و تاریخی آن فتوا می‌دانند.

فتوای امام خمینی(ره) در طول دهه‌های گذشته همواره در تحلیل‌های سیاسی، حقوقی و رسانه‌ای داخل و خارج از ایران مورد بررسی قرار گرفته و به عنوان یکی از مهم‌ترین مواضع جمهوری اسلامی در دفاع از مقدسات اسلامی شناخته می‌شود.

صرف‌نظر از دیدگاه‌های متفاوتی که در سطح بین‌المللی درباره این موضوع وجود دارد، این فتوا همچنان جایگاه ویژه‌ای در حافظه تاریخی جمهوری اسلامی ایران و بخش قابل توجهی از جهان اسلام دارد و پس از گذشت بیش از سه دهه، همچنان از مهم‌ترین رویدادهای تاریخ سیاسی و مذهبی معاصر به شمار می‌رود.