تکلیف انتخابات شورا را مشخص کنید /البته اگر اراده ای برای برگزاری انتخابات وجود داشته باشد

انتخابات شوراها که قرار بود یازدهم اردیبهشت ۱۴۰۵ برگزار شود، به دلیل شرایط جنگی و ملاحظات امنیتی، حداکثر تا ۶۰ روز پس از اتمام قطعی جنگ به تعویق افتاد. حالا که اینترنت برگشته، وبینارهای مجلس جای خود را به جلسات حضوری می‌دهند، اما از «پایان قطعی جنگ» خبری نیست. نه آتش‌بسی قطعی اعلام شده و نه مرزها به طور کامل آرام گرفته اند.

در این فضای خاکستری، شوراهای شهر و روستا در سراسر کشور به تعلیقی طولانی و خطرناک افتاده‌اند. وضعیت از دو جهت بحرانی است:

۱. بحران تایید صلاحیت‌ها؛ کاندیداهایی که در هاله‌ای از ابهام گیر کرده‌اند

فرآیند احراز صلاحیت داوطلبان شوراها که قبلا صورت گرفته است  نیازمند به‌روزرسانی مستمر اطلاعات، استعلام‌های امنیتی و قضایی و زمان‌بندی دقیق است. ماه‌ها از ثبت‌نام و تایید صلاحیت  داوطلبان می‌گذرد. برخی از آنها ممکن است در این فاصله دچار تغییرات شغلی، سوءپیشینه یا حتی جابه‌جایی سکونت شده‌اند. قانون می‌گوید تایید صلاحیت‌ها باید بر اساس وضعیت «لحظه انتخابات» باشد؛ اما این لحظه هر روز دورتر می‌شود.

هیئت‌های اجرایی و نظارت در بلاتکلیفی به سر می‌برند. نه می‌توانند ردصلاحیت کنند (چون فرصت اعتراض لازم است) و نه می‌توانند تأیید نهایی بدهند. نتیجه: یک صف طولانی از کاندیداهای معلق که هر روز به ابهامات حقوقی و سیاسی آن افزوده می‌شود.

۲. شهرهای بدون شورا؛ مدیریت شهری در دست فرمانداران و بحران مشروعیت

واقعیت تلخ این است که امروز ده‌ها شهر و صدها روستا در ایران عملاً شورای اسلامی فعال ندارند. به دلایل مختلف از جمله انحلال شوراهای قبلی (به دلیل تخلف یا استعفای جمعی)، بسیاری از شهرها با مدیریت موقت شهرداری ها  اداره می‌شوند.

این یعنی:

· بودجه شهرداری‌ها بدون نظارت شورا تصویب می‌شود.
· طرح‌های عمرانی و ترافیکی بدون رأی نمایندگان محلی پیش می‌رود.
· نظارت بر عملکرد شهردار عملاً تعطیل است.

در برخی کلانشهرها، این خلأ مدیریتی به بحران تبدیل شده. مردم محلی معترض‌اند که «نمی‌دانیم کی قرار است حق رأی دادن به ما برگردد». این مسئله به تدریج به بحران مشروعیت در مدیریت شهری دامن می‌زند.

چه باید کرد؟

به نظر می‌رسد زمان آن رسیده که دو اقدام فوری انجام شود:

۱_تکلیف «پایان جنگ» را روشن کنید: اگر جنگ تمام شده، تاریخ قطعی انتخابات شوراها را اعلام کنید. اگر تمام نشده، انتخابات را مشروط به شرایط امنیتی و با تمهیدات خاص برگزار کنید (مثل رأی‌گیری چندمرحله‌ای یا الکترونیکی).
۲. تمدید یا به‌روزرسانی صلاحیت‌ها: به هیئت‌های نظارت اجازه داده شود که با یک بازه ۳۰ روزه، فرآیند تایید صلاحیت را از نو و با تاریخ انقضای مشخص انجام دهند. کاندیداهایی که شرایط خود را از دست داده‌اند، باید حذف شوند و در صورت لزوم، ثبت‌نام مجدد انجام شود.

جمع‌بندی: نمی‌شود با یک پای مجلس و یک پای شورا ماند

مجلس دارد به صحن بازمی‌گردد. این خبر خوبی است. اما شوراهای اسلامی رکن دوم مردم‌سالاری در کشورند. نمی‌شود برای قانون‌گذاری در سطح ملی چراغ سبز نشان داد اما برای تصمیم‌گیری در سطح محلی، همچنان در بلاتکلیفی ماند.

انتظار می‌رود رئیس‌جمهور، رئیس مجلس و وزیر کشور هر چه سریع‌تر یک نشست فوق‌العاده برای تعیین تکلیف انتخابات شوراها برگزار کنند.

ادامه این وضعیت  یعنی یک بحران مدیریت شهری در مقیاس ملی که هیچ‌کس توان مدیریت آن را نخواهد داشت.