حسینعلی حاجیدلیگانی، نماینده مجلس شورای اسلامی، با انتقاد از نحوه اجرای طرح کالابرگ الکترونیکی گفت: برخی فروشگاهها به دلیل تأخیر دولت در پرداخت بدهیها، دیگر حاضر به ارائه خدمات کالابرگی نیستند.
وی با اشاره به جراحی اقتصادی دولت و افزایش نرخ ارز از ۲۸۵۰۰ تومان به ۱۲۳ هزار و سپس ۱۴۳ هزار تومان، افزود: رئیسجمهور اعلام کرده بودند که ارز را به جای اختصاص ارزان به ابتدای زنجیره، مستقیماً به انتهای زنجیره و حساب مردم میرسانند، اما متأسفانه این وعده به طور کامل محقق نشد.
یکپنجم یارانه واقعی پرداخت شده است
حاجیدلیگانی تأکید کرد: امروز تنها یکپنجم آن چیزی که باید به مردم پرداخت شود، با وجود گرانی شدید اجناس به حساب خانوارها واریز میشود. این در حالی است که نرخ ارز از ۱۲۳ هزار تومان به بیش از ۱۴۸ هزار تومان رسیده، اما مبلغ کالابرگ افزایش نیافته است.
این نماینده مجلس به سه مشکل اصلی اشاره کرد:
– عدم افزایش مبلغ کالابرگ با وجود تورم شدید
– افزایش فشار معیشتی بر مردم به دلیل گرانیها
– تأخیر در بازپرداخت مطالبات فروشگاهها و توزیعکنندگان که منجر به توقف ارائه خدمات کالابرگی شده است.
درخواست مستقیم از رئیسجمهور
حاجیدلیگانی با بیان اینکه انتظار میرود رئیسجمهور شخصاً وارد موضوع شود، گفت: از سازمان برنامه و بودجه و وزارت رفاه خواسته شود تا مشکلات موجود در زنجیره پرداخت و توزیع کالابرگ هرچه سریعتر برطرف شود.
وی در پاسخ به سؤال درباره امکان افزایش یارانه در شرایط جنگی، اظهار داشت: راهکارهایی برای این کار وجود دارد و باید از آنها استفاده شود.
دفاع و رفاه؛ دو اولویت اصلی کشور
این نماینده مجلس تأکید کرد: امروز برای ما دو مسئله دفاع و رفاه مردم در اولویت مطلق قرار دارد. باید همزمان در هر دو عرصه محکم بایستیم. همه امور دیگر در اولویتهای بعدی هستند و تمام اعتبارات و امکانات باید در خدمت این دو هدف اصلی باشد.
حاجیدلیگانی در پایان گفت: معیشت مردم از مسائل اصلی کشور است و مجلس شورای اسلامی این موضوع را به طور جدی دنبال خواهد کرد.
تحلیل خبرسیاسی: تأثیر تورم بر کالابرگ الکترونیکی
تورم مزمن و شدید در سالهای اخیر یکی از مهمترین عوامل تضعیف قدرت خرید طرح کالابرگ الکترونیکی بوده و عملاً هدف اصلی این یارانه معیشتی را تحت تأثیر قرار داده است.
۱. کاهش واقعی ارزش کالابرگ
طبق اعلام خود مسئولان، تورم اقلام سبد غذایی کالابرگ از سال گذشته تا کنون حدود ۶۸ درصد بوده است. با این حال، افزایش اعتبار کالابرگ بسیار کمتر از این رقم بوده یا در برخی دهکها اصلاً اعمال نشده است. نتیجه این ناهماهنگی، کاهش شدید قدرت خرید واقعی خانوارها است. به عبارت سادهتر، مبلغی که امروز با کالابرگ پرداخت میشود، نسبت به پارسال کالای بسیار کمتری خریداری میکند.
۲. فاصلهگیری از هدف اولیه طرح
هدف اصلی کالابرگ، حفظ حجم مصرف مواد غذایی اساسی (نه صرفاً مبلغ اسمی) بود. اما با ادامه تورم و عدم تعدیل بهموقع اعتبار، طرح از هدف اولیه خود فاصله گرفته و بیشتر به یک کمک جزئی تبدیل شده است. این مسئله بهویژه برای دهکهای پایین درآمدی که بخش عمده درآمدشان صرف غذا میشود، بسیار آسیبزا بوده است.
۳. فشار بر زنجیره تأمین و فروشگاهها
تورم بالا باعث شده هزینه تمامشده کالاها برای فروشگاهها به شدت افزایش یابد، در حالی که دولت با تأخیر در تسویه بدهیها مواجه است. همین موضوع منجر به اعتراض و حتی توقف همکاری برخی فروشگاهها شده است. این چرخه معیوب (تورم → افزایش هزینه → تأخیر پرداخت دولتی → کاهش همکاری فروشگاهها) دسترسی مردم به کالابرگ را هم با مشکل مواجه کرده است.
۴. تأثیر بر دهکهای مختلف
دهکهای اول تا ششم: افزایش جزئی داشتهاند، اما همچنان با شکاف قدرت خرید مواجه هستند.
دهکهای هفتم به بالا: عملاً بدون افزایش ماندهاند و با توجه به تورم، ارزش واقعی دریافتیشان به شدت افت کرده است.
این تفاوت باعث شده فشار تورم بر طبقات متوسط جامعه نیز به شکل قابل توجهی افزایش یابد.
۵. چالش سیاستگذاری در شرایط تورمی-جنگی
در شرایطی که کشور با تورم بالا و همزمان فشارهای دفاعی مواجه است، دولت با دوگانگی جدی روبرو است: افزایش قابل توجه کالابرگ ممکن است به تورم بیشتر دامن بزند (به دلیل تزریق نقدینگی)، اما عدم افزایش آن نیز نارضایتی اجتماعی و تضعیف بیشتر معیشت خانوارها را به دنبال دارد.
جمعبندی
تورم نه تنها ارزش واقعی کالابرگ را کاهش داده، بلکه کل معماری طرح را به چالش کشیده است. بدون تعدیل هوشمند و منظم اعتبار کالابرگ متناسب با تورم واقعی سبد غذایی، این ابزار حمایتی به تدریج کارایی خود را از دست خواهد داد.
برای حفظ اثربخشی طرح، نیاز به مکانیزم تعدیل خودکار (مثلاً بر اساس شاخص قیمت مصرفکننده مواد غذایی) و تسویه بهموقع بدهی فروشگاهها احساس میشود. در غیر این صورت، کالابرگ بیشتر به یک نماد حمایتی تبدیل خواهد شد تا یک ابزار مؤثر معیشتی.
